EMEP Gaziantep Milletvekili Sevda Karaca, Sincan Kadın Hapishanesi’nde yaşamını yitiren trans mahpus Poyraz Esen’in ölümüne ilişkin soruşturmada “kovuşturmaya yer olmadığı” kararı verilmesini Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemine taşıdı.
Karaca, Adalet Bakanı Akın Gürlek’e yönelttiği soru önergesinde, “Ankara Batı Cumhuriyet Başsavcılığı’nın, ağır ihmal ve yapısal şiddet bulgularına rağmen verdiği kovuşturmaya yer olmadığına dair kararına karşı Bakanlığınızca bir inceleme başlatılacak mıdır?” sorusunu yöneltti.
Tecrit, Zorla Nakil ve Şüpheli Ölüm Süreci
Soru önergesinde yer alan bilgilere göre, Poyraz Esen 1 Aralık 2025 tarihinde intihar girişiminde bulundu ve 3 Aralık 2025’te yaşamını yitirdi. Ölüm öncesinde maruz kaldığı ağır tecrit koşulları, kayıt dışı hücre hapsi ve zorla sevk edildiği G-3 koğuşundaki uygulamalar, ölüm sürecinin kritik unsurları olarak öne çıktı.
Başlatılan ceza soruşturmasında; tıbbi ihmaller, idari usulsüzlükler ve kamu görevlilerinin sorumluluğuna işaret eden bulgulara rağmen “kovuşturmaya yer olmadığı” kararı verilmesi ise ciddi soru işaretleri yarattı.
Avukat Raporu: Sistematik İhmal ve Baskı
Poyraz Esen’in avukatları tarafından hazırlanan ve kamuoyuyla paylaşılan rapor, ölümün münferit olmadığını ortaya koyan önemli bulgular içeriyor.
Rapora göre:
- Poyraz ve diğer trans erkek mahpuslar sistematik psikolojik baskı altındaydı.
- Ölümünden önce 3 gün boyunca kayıt dışı şekilde hücrede tutuldu.
- “Cinsiyet sorgulaması” sonrası rızası dışında G-3 koğuşuna sevk edildi.
- Ölümünden dakikalar önce yaptığı telefon görüşmesinde yoğun korku ve çaresizlik yaşadığı kaydedildi.
- Gardiyanların rutin kontrolde G-3 koğuşunu bilinçli şekilde atladığı kamera kayıtlarına yansıdı.
- Müdahale sırasında oksijen tüplerinin çalışmadığı, teknik ekipmanın yetersiz olduğu tespit edildi.
- Ambulansın çağrıdan 21 dakika sonra ulaşması ciddi bir gecikme olarak kaydedildi.
- Olayın savcılıktan 2 gün boyunca gizlendiği ve tanıkların ifade vermesinin engellendiği belirtildi.
“Bu Bir Ölümden Fazlası”: Yapısal Şiddet Vurgusu
Önergede, avukatların değerlendirmesine de yer verilerek Poyraz Esen’in ölümünün bireysel değil, yapısal bir sorunun sonucu olduğu ifade edildi.
Metinde, hapishane rejiminin yalnızlaştırma, görünmezleştirme, utandırma ve çaresizleştirme politikalarıyla şekillendiği; bu koşulların ölümle doğrudan bağlantılı olduğu vurgulandı.
Savcılığın ağır ihmali “öngörülemez risk” olarak değerlendirmesi ise sorumluluğun örtbas edilmesi olarak nitelendirildi.
Bakanlığa Yöneltilen Kritik Sorular
Soru önergesinde Adalet Bakanlığı’na şu başlıklarda yanıt verilmesi talep edildi:
1. Poyraz Esen’in 28 Kasım - 1 Aralık 2025 tarihleri arasında “yataklı revir” adı verilen hücrede, herhangi bir disiplin cezası veya yasal statü olmaksızın kayıt dışı tutulmasının yasal dayanağı nedir? Bu uygulama "kişiyi hürriyetinden yoksun kılma" suçu kapsamında değerlendirilmiş midir?
2. Hapishane idaresinin, olay günü 16.31”deki rutin kontrolde diğer tüm koğuşları denetlemesine rağmen, Poyraz Esen’in bulunduğu G-3 koğuşunu hiçbir gerekçe göstermeksizin atlamasının nedeni nedir? Görevini ihmal eden personel hakkında idari bir soruşturma açılmış mıdır?
3. Olay günü saat 16.42’de acil durum butonuna basılmasına rağmen, hapishane içine 100 metre mesafedeki kampüs hastanesinden ambulansın ancak 21 dakika sonra 17.03’de gelmiş olması bir ihmal değil midir?
4. Müdahale sırasında getirilen oksijen tüplerinin çalışmaması ve tüpü açmak için koğuşa İngiliz anahtarı getirilmesi gibi teknik yetersizlikler hakkında bir soruşturma başlatılmış mıdır? Hapishanedeki tıbbi ekipmanların denetimi en son ne zaman yapılmıştır?
5. Poyraz Esen’in rızası dışında yerleştirildiği, mutlak izolasyona dayalı ve trans mahpusların “işkence mekanı” olarak tanımladığı G-3 koğuşunun kurulma amacı ve bu koğuşun yasal statüsü nedir? Mahpuslar buraya hangi kriterlerle seçilip yerleştirilmektedir?
6. Sincan Hapishanesinde özellikle trans mahpuslara yönelik uygulanan “mutlak izolasyon” ve “cinsiyet sorgulaması” gibi baskı yöntemlerine dair Bakanlığınızın bir denetim mekanizması bulunmakta mıdır?
7. Ankara Batı Cumhuriyet Başsavcılığı’nın, ağır ihmal ve yapısal şiddet bulgularına rağmen verdiği kovuşturmaya yer olmadığına dair kararına karşı Bakanlığınızca bir inceleme başlatılacak mıdır?
8. Bakanlığınızca söz konusu olaya dair idari bir soruşturma başlatılmış mıdır? Sonucu nedir?
9. Son 5 yıl içerisinde hapishanelerde yaşanan ve “ihmal” iddiasıyla gündeme gelen intihar vakalarının kaçında kamu görevlileri hakkında dava açılmış, kaçında “kovuşturmaya yer olmadığı” kararı verilmiştir?
Poyraz Esen’in ölümü üzerinden açılan bu tartışma, yalnızca bir vakaya değil, ceza infaz sisteminin yapısal sorunlarına işaret ediyor.
